Direnç renk kodları: renk tablosu, nasıl okunur ve hesaplama aracı

Bu yazıda ne yapacağız?

1. 4 bantlı bir direnci adım adım okuyacağız.
2. Renk tablosunu ve hangi uçtan başlanacağını göreceğiz.
3. Hesaplama aracıyla iki yönde çalışacağız: renkten değere, değerden renge.
4. LED için gereken direnci Ohm kanunuyla bulacağız.
5. Seri ve paralel bağlı dirençlerin toplamını hesaplayacağız.

Neden işe yarar? Kutudan çıkan dirençleri birkaç saniyede ayırırsınız, LED'i yakmadan ve Arduino pinini zorlamadan devre kurarsınız.

Direnç renk kodları nasıl okunur?

Bantlar soldan sağa okunur: ilk bantlar rakam, sonraki bant çarpan, en sondaki bant toleranstır.

1. Yönü bulun: altın ya da gümüş bant sağa gelsin.
2. Rakamları yazın: 4 bantlı dirençte ilk iki bant iki rakamdır (sarı 4, mor 7: 47).
3. Çarpanla çarpın: üçüncü bant kaç sıfır ekleneceğini söyler (kırmızı ×100: 4700 Ω).
4. Toleransı ekleyin: son bant gerçek değerin ne kadar sapabileceğidir (altın ±%5).

Sonuç: 4700 Ω = 4,7 kΩ ±%5. Yani direnç 4465 Ω ile 4935 Ω arasında bir değer gösterir.

Direnç renk tablosu

Tablo IEC 60062 standardından. Ezberlemek için sıra yeter: siyah 0, kahverengi 1, kırmızı 2 ... beyaz 9. Çarpan aynı renkle "o kadar sıfır" demektir: turuncu 3 ise ×1000.

Renk kodu hesaplama aracı

Deneyin: renklere dokunun ya da kutuya 4.7k, 220, 10k yazın; bantlar çizilsin, tolerans aralığı ve en yakın standart değer çıksın.

Araç standart değer de söyler: piyasadaki dirençler çoğunlukla E12 ve E24 serisinden gelir (IEC 60063). 4,8 kΩ diye bir direnç bulamazsınız, 4,7 kΩ bulursunuz.

Hangi uçtan okunur?

Okumaya, tolerans bandının karşı ucundan başlanır.

• Altın ya da gümüş bant neredeyse her zaman sondadır; altın ve gümüş ilk bant olamaz.
• Geniş boşluk: tolerans bandı diğerlerinden biraz ayrık durur.
• İlk bant siyah çıkıyorsa büyük ihtimalle ters okuyorsunuz.
• Emin değilseniz ölçün: multimetrenin direnç kademesi iki yönü saniyede ayırır. Okuduğunuz değer tolerans içindeyse doğru yöndesiniz.

5 ve 6 bantlı direnç nasıl okunur?

5 bantlı dirençte üç rakam vardır; 6. bant varsa sıcaklık katsayısıdır.

Örnek 5 bant: kahverengi, siyah, siyah, kahverengi, kahverengi = 100 × 10 = 1 kΩ ±%1. Sona bir kahverengi daha eklenirse: 100 ppm/K, yani sıcaklık her 1 °C değiştiğinde değer milyonda 100 kadar kayar.

Örnek sorular ve çözümleri

1. Kahverengi, siyah, kırmızı, altın: 10 × 100 = 1 kΩ ±%5 (950 Ω ile 1,05 kΩ)
2. Kırmızı, kırmızı, kahverengi, altın: 22 × 10 = 220 Ω ±%5
3. Sarı, mor, turuncu, altın: 47 × 1000 = 47 kΩ ±%5
4. Turuncu, turuncu, altın, altın: 33 × 0,1 = 3,3 Ω ±%5
5. Kahverengi, siyah, siyah, kırmızı, kahverengi: 100 × 100 = 10 kΩ ±%1
6. 330 Ω, 4 bantta hangi renkler? 33 ve bir sıfır: turuncu, turuncu, kahverengi, altın
7. 10 kΩ, 4 bantta hangi renkler? 10 ve üç sıfır: kahverengi, siyah, turuncu, altın

Kendi sorunuzu yukarıdaki araçta kontrol edebilirsiniz: renkleri seçin, cevap altta.

LED direnç hesaplama

LED'e seri bağlanan direnç akımı sınırlar; değeri Ohm kanunundan (V = I × R) gelir:

R = (kaynak − LED gerilimi) ÷ akım
R = (5 V − 1,9 V) ÷ 0,010 A
R = 310 Ω  →  standart: 330 Ω

• LED gerilimi (Vf) renge göre değişir: kırmızı yaklaşık 1,9 V, mavi ve beyaz yaklaşık 3,3 V (Kingbright 5 mm LED veri sayfaları, tipik değer).
• Hesap çıkınca bir üst standart değeri seçin: akım biraz azalır, LED güvende kalır.
• Gücü kontrol edin: P = V × I. Örnekte 3,1 V × 9,4 mA ≈ 0,03 W; 1/4 W direnç rahat yeter.
• Arduino pini: ATmega pinleri en fazla 40 mA verir; LED için 10 mA civarı çoğu zaman yeter ve pini yormaz.

Araçtaki LED direnci sekmesi bu hesabı her renk ve gerilim için yapar. Arduino Uno'da denemek için devreyi breadboard üzerinde kurun:

// Pin 8 -> 330 Ω direnç -> LED uzun bacak (anot)
// LED kısa bacak (katot) -> GND
const int LED_PIN = 8;

void setup() {
  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
}

void loop() {
  digitalWrite(LED_PIN, HIGH);  // yaklaşık 9 mA
  delay(500);
  digitalWrite(LED_PIN, LOW);
  delay(500);
}

Kart ve pinler için Arduino nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Seri ve paralel direnç bağlantısı

Seride dirençler toplanır, paralelde toplam en küçük dirençten bile küçük olur.

Elinizde olmayan bir değeri böyle elde edebilirsiniz: iki 1 kΩ seride 2 kΩ, paralelde 500 Ω. Kondansatörlerde kural terstir: paralelde toplanırlar.

Sık yapılan hatalar

Kaynaklar

Erişim: 17 Ekim 2026

• Wikipedia, Electronic color code: IEC 60062:2016 renk tablosu (rakam, çarpan, tolerans, sıcaklık katsayısı) ve okuma yönü ipuçları.
• Wikipedia, E series of preferred numbers: IEC 60063 E12 ve E24 değerleri.
• SparkFun, Resistors: seri ve paralel formüller, yaygın anma güçleri (1/4 W, 1/2 W), LED direnci örneği.
• Kingbright veri sayfaları: WP7113ID kırmızı, WP7113YD sarı, WP7113SGD yeşil, WP7113ZGC yeşil 525 nm, WP7113QBC/D mavi, WP7113QWC/D beyaz: ileri gerilim (tipik ve en çok) ve en yüksek sürekli akım.
• Arduino Docs, Blink: LED'in uzun bacağı anot, 220 Ω örneği, Ohm kanunuyla direnç seçimi.
• Arduino Docs, Digital Pins: ATmega pinlerinin 40 mA sınırı.