Güvenlik ve sözlük

Bu ders modülün kapanışı ve iki işi var. Birincisi, hiçbir zaman pazarlık edilmeyen beş güvenlik kuralını ezber değil refleks haline getirmek. İkincisi, sonraki modüllerde takıldığında hep döneceğin bir başvuru sözlüğünü tek yerde toplamak. Sonunda da tüm modülü bir kez daha tarayıp "kurmaya hazır mıyım?" sorusuna kendin cevap vereceksin.

Kanca: bu masada ne yanlıştı? (10 dk)

Düşün: masası tertemiz görünen bir arkadaşın devre kartını bağlıyor. Kolunda ince bir bileklik var, pili çoktan takmış, kartın altında da metal bir cetvel duruyor. Her şey düzenli görünüyor. Ama birkaç saniye sonra bir kablo ucundan hafif bir koku geliyor.

Videoyu izledikten sonra sınıfça konuş: Masa dağınık değildi, öyleyse tehlike neydi? Sorun gözle görülen bir karmaşa değil, gözden kaçan bir temas. Bu derste tam olarak bu "gözden kaçan temasları" avlamayı öğreneceksin. Şimdilik cevabı söylemiyoruz; birazdan kendin bulacaksın.

Ana etkinlik: masa denetimi oyunu (20 dk)

Bu bir keşif oyunu. Amacın, bir masaya bakıp orada ters gidebilecek her şeyi bulmak. Kuralları henüz vermiyoruz; önce kendi gözünle risk avlayacaksın.

Nasıl oynanır:

1. Masanı önceki derslerdeki gibi kur: birkaç kart, kablolar, pil paketi (takma, yanına koy) ve etrafta duran metal takıların.
2. Eline kalem kağıt al. Masana iki dakika boyunca bir dedektif gibi bak ve "burada bir şey ters giderse nereden gider?" diye düşün. Bulduğun her riski bir satır olarak yaz. En az üç risk bulmaya çalış.
3. Şimdi eşleş: bir arkadaşınla masalarınızı değiştirin. Onun masasını sen denetle, senin masanı o denetlesin. Kendi bulduklarını değil, onun kaçırdıklarını arıyorsun. Bulduğun her yeni riski onun listesine ekle.
4. Masalara dönün ve birbirinize bulgularınızı gösterin. Sonra her masayı, bulduğunuz riskleri giderecek şekilde yeniden düzenleyin: pili ayır, takıları çıkar, kartın altındaki iletkeni kaldır, kabloları topla.

Denetlerken şu sorular sana yol gösterir: Pil şu an nerede ve gerekiyor mu? Masada veya kolunda metal bir şey pil kutuplarına değebilir mi? Açık bir kartın altında iletken bir yüzey var mı? Bir motor test edilecek olsa neresi tehlikeli olurdu? Kutupların yönünü karıştırma ihtimali var mı?

Bu oyunda amaç kimin masasının daha temiz olduğu değil. Amaç, bir masaya baktığında tehlikeyi kendiliğinden görebilen bir göz kazanmak. İyi bir denetçi kusur bulduğunda sevinir, çünkü o kusur artık kaza değil.

Kavram köprüsü: beş kural (7 dk)

Az önce masalarda avladığın risklerin hepsi aslında beş başlığın altına düşer. Bulduklarını bu beş kuralla eşleştir; her kural, senin ve arkadaşının bulduğu somut bir tehlikenin adıdır. Bunlar pazarlık edilmez ve her modülün, her denemenin başında geçerlidir.

1. Polariteyi iki kez kontrol et. Kırmızı artıya, siyah eksiye. Emin olmadan pili takma; ters polarite bir saniyede kartı bozar.
2. Kabloları bağlarken pil takılı olmasın. Önce tüm bağlantılar, en son pil. Sökerken tam tersi: önce pil.
3. Lityum pile saygı göster. Delme, düşürme, şişmiş pili kullanma, şarjda yalnız bırakma. Kullanmadığında robottan ayır.
4. Metal masa ve metal takı devrenin düşmanı. Açık kartların altına iletken bir şey koyma; yüzük ve bileklik pil kutuplarına değerse kısa devre olur.
5. Dönen parçaya elleme. Motor test ederken robotu tekerlekleri yere değmeyecek bir yükseltiye koy; parmakları ve kabloları tekerlekten uzak tut.

Kancadaki masayı hatırla: bileklik pil kutbuna değebiliyordu (4. kural), pil erken takılmıştı (2. kural) ve kartın altında metal cetvel vardı (4. kural yine). Tek bir dağınıklık yoktu ama üç kural birden çiğneniyordu. İşte "gözden kaçan temas" buydu.

Uygulama: senaryo kartları (15 dk)

Şimdi bu kuralları kağıt üzerinde değil, karar anında kullanacaksın. Aşağıdaki altı senaryonun her biri bir kart. Kartları karıştırıp sırayla çekin; her kartta iki soruya cevap ver: Hangi kural devrede? Sen ne yaparsın? İkili ya da küçük grup olarak, kartı çeken cevabı söylesin, diğerleri eksik kaldıysa tamamlasın.

Her kart için doğru refleks bir kurala bağlıdır: kartı çekince önce "bu hangi kuralın işi?" diye sor, sonra somut hamleyi söyle (örneğin 1. kartta: "2. kural; önce dur, pili ayırmasını söyler, sonra kabloyu değiştiririz"). Bir senaryoda birden fazla kural devrede olabilir; hepsini yakalayan grup tam puan.

Pekiştirme: sözlük ve modül öz-değerlendirmesi (7 dk)

Bilmen gereken 14 terim

Bu sözlük ezberlenmek için değil, dönülmek için. Sonraki modüllerde bir terime takıldığında buraya gel. Çoğuyla bu modülde zaten tanıştın; birkaçı ise sonraki modüllerde işine yarayacak başvuru terimi, ilk kez burada karşına çıkıyor.

Modül öz-değerlendirmesi

Robotiğe Giriş burada bitiyor. Aşağıdaki soruların her birini kendi cümlelerinle bir arkadaşına anlatabiliyorsan o satırı işaretle. Anlatamadığın satır varsa, karşısında yazan derse geri dön; utanılacak bir şey yok, başvuru sözlüğü ve dersler tam bunun için duruyor.

Şimdi kancadaki tahminine dön: en sık yapılan tehlikeli hata hakkındaki tahminin tuttu mu? Beş kuraldan hangisiyle ilgiliydi?

Bu tabloyu tümüyle işaretleyebiliyorsan artık kavramları tamam; sıradaki modülde robotunu gerçekten kurmaya başlıyorsun.

Erken bitirene ek görev

• Denetçi rozeti: Sınıfta henüz denetlenmemiş bir masayı gönüllü ol ve denet. Bulduğun her riski, hangi kurala bağlı olduğunu da yazarak masanın sahibine anlat.
• Zorlu senaryo: İki kuralı aynı anda çiğneten yeni bir senaryo kartı tasarla; öyle bir durum kur ki çözüm sırası önemli olsun (yani önce hangi kuralı uygularsan diğerini de kurtarasın). Yan gruba çözdür.
• Sözlük eşleştirme: Sözlükten beş terim seç ve her birini bu modülde gördüğün gerçek bir parçayla eşleştir (örneğin "regülatör, 12V pili 5V'a düşüren küçük kart"). Eşleştirmelerini bir arkadaşına terimleri kapatarak sordur.