Eğitim · ← Blog yazıları

Öğretmenler için

Teknoloji ve Tasarım dersinde ne yapılır? 7. ve 8. sınıf, 2026-27

Probot Studio

Kısa cevap: Teknoloji ve Tasarım, ortaokul 7. ve 8. sınıfta haftada 2 saat okutulan zorunlu bir derstir. Öğrenciler bir ihtiyacı ya da problemi inceler, fikir geliştirir, eskiz çizer, maket ya da ürün yapar ve ürününü tanıtır. Ders atölyede ve okulda yapılır, eve ödev verilmez. Ürünün kusursuz olmasından çok öğrencinin süreçte ne öğrendiği değerlendirilir. 2026-27'de 7. sınıflar yeni öğretim programıyla, 8. sınıflar ise 2018 programıyla ders görüyor.

2026-27'de hangi sınıf hangi programla?

Talim ve Terbiye Kurulunun 13 Mayıs 2026 tarihli kararıyla yeni Teknoloji ve Tasarım programı 2026-27'den itibaren 7. sınıftan başlayarak kademeli olarak uygulanıyor. 2018 programı da aynı şekilde kademeli kaldırılıyor. Bu yüzden:

Bakanlığın yayımladığı taslak yıllık planlar da bu ayrıma göre hazırlanmış: 7. sınıf planı yeni programa, 8. sınıf planı eski programa dayanıyor. İnternetten plan ya da etkinlik indirirken hangi programa göre hazırlandığına bakın.

7. sınıf: üniteler ve süreler

Ünite Ders saati Öğrencinin ortaya koyduğu iş (programdaki performans görevi önerisi)
1. Teknoloji ve Tasarım Öğreniyorum 4 Çevresindeki bir ürünü belirlediği ölçütlere göre inceleyip değerlendirme
2. Temel Tasarım 6 Tasarım eleman ve ilkeleriyle özgün bir ürün ve tasarım kararlarının kısa açıklaması
3. Tasarım Odaklı Süreç 10 Bir endüstriyel ürünü ergonomi, işlev, estetik ve sürdürülebilirlik açısından inceleyip iyileştirilmiş tasarım önerisi (eskiz ve kısa metin)
4. Bilgisayar Destekli Tasarım 8 Tasarımını tanıtan afiş, broşür, video ya da dijital sunu ve geri bildirimle düzeltme
5. Mimari Tasarım 8 Farklı iklim ve coğrafyaya uygun bir konut tasarımı, çizim ya da maket, tanıtım sunusu
6. Doğadan Tasarıma 8 Doğadan esinlenen bir tasarımın çizimi ya da maket taslağı, akran geri bildirimiyle ikinci sürüm
7. Enerjinin Dönüşümü ve Tasarım 8 Yenilenebilir enerjiyle çalışan bir ürün taslağı ve ünite boyunca tutulan süreç dosyası
8. Bütünleşik Öğrenme: STEAM 10 Çevreyle ilgili bir problem için STEAM yaklaşımıyla proje önerisi
9. Yapay Zekâ ve Akıllı Ürünler 8 Yapay zekâ araçlarıyla bir kurum için logo, renk ve afişten oluşan kurumsal kimlik seti ve süreç dosyası
Okul temelli planlama 2 Zümrenin belirlediği araştırma, gezi, proje ya da yerel çalışma
Toplam 72

Program her ünitede en az bir performans görevi verilmesini esas alıyor. Tablodaki görevler programın önerileri. Aynı öğrenme çıktısını ölçen başka bir görev de seçebilirsiniz.

Ünite ünite derste ne yapılır?

1. Teknoloji ve Tasarım Öğreniyorum (4 saat)

Buluş, icat, keşif, teknik, tasarım, teknoloji, endüstri ve STEAM gibi kavramlar sorgulanır. Program bunun için somut bir etkinlik öneriyor: öğretmen sınıfa bir sandalye (endüstriyel tasarım), bir afiş (grafik tasarım) ve bir yapının maketi ya da görseli (mimari tasarım) getirir. Öğrenciler birini seçip teknoloji ve tasarım açısından inceler, günlük hayattaki etkisini tartışır. Ünitenin sonunda öğrenciler çevrelerinden bir ürün seçer, ölçüt belirler, ürünü bu ölçütlere göre ölçer ve bir yargıya varır.

Bu ünite yılın ilk haftalarına denk gelir. Atölye kurallarını ve iş sağlığı ve güvenliğini konuşmak için de uygun bir zamandır. Program öğrencilere iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili kamu spotlarının izletilmesini istiyor.

2. Temel Tasarım (6 saat)

Nokta, çizgi, renk, doku, biçim gibi tasarım elemanları ile denge, ritim, vurgu, zıtlık, oran gibi ilkeler bir ürün ya da eser üzerinde incelenir. Öğrenciler mevcut bir ürünü yeniden yorumlar, benzetme (analoji) kurar ve sonunda kendi tasarımlarını yapar. Program bu ünitede çizim, boyama, kesme, katlama, yırtma ve yapıştırma gibi geleneksel teknikleri, atık malzemeden ürün oluşturmayı ve geri dönüşüm vurgusunu öneriyor. Atölyesi kısıtlı okullar için en rahat ünite budur: karton, kâğıt ve evden getirilen temiz atık malzeme yeter.

3. Tasarım Odaklı Süreç (10 saat)

Bir tasarım probleminin değişkenleri ve ölçütleri belirlenir, problem parçalara ayrılır. Öğrenciler günlük hayattaki bir endüstriyel ürünü (sırt çantası, kalemlik, su şişesi gibi) ergonomi, işlev, estetik ve sürdürülebilirlik açısından inceler ve iyileştirilmiş bir tasarım önerisini eskiz ve kısa bir metinle sunar. Bu ünitede eskiz çizimine zaman ayırmak sonraki ünitelerin hepsini kolaylaştırır.

4. Bilgisayar Destekli Tasarım (8 saat)

Öğrenciler iki ve üç boyutlu tasarım programlarıyla tasarımlarını dijital ortama aktarır ve tasarımlarını tanıtan bir afiş, broşür, video ya da dijital sunu hazırlar. Program belirli bir yazılım şart koşmuyor. Okulun bilgisayar laboratuvarı ve akıllı tahtaların bu ders için kullanılabilecek şekilde düzenlenmesini istiyor. Bilgisayar laboratuvarını dönem başında Bilişim Teknolojileri öğretmeniyle konuşup ayırtmanız gerekebilir. İki ve üç boyutlu tasarım programlarının çoğu hesap açmayı istiyor. 9. ünitedeki yaş ve veli onayı uyarısı burada da geçerli: hesapsız çalışan bir araç seçin ya da tasarımı akıllı tahtada sizin hesabınızla sınıfça yapın.

5. Mimari Tasarım (8 saat)

Farklı mekânlar karşılaştırılır, işlevin yapıyı nasıl değiştirdiği incelenir. Öğrenciler farklı coğrafi alan ve iklim koşullarına uygun, yaşamak istedikleri bir konutu tasarlar ve çizim ya da maketle ürüne dönüştürür. Örneğin aynı aile için soğuk ve karlı bir dağ köyünde ve sıcak, nemli bir kıyı kasabasında birer ev tasarlatmak karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Bir öğrenci karton kutudan yaptığı hareketli maketin içine çubuk ve karton parçaları yerleştiriyor

Kartondan maket. Fotoğraf: fabola, CC BY-SA 2.0, Flickr, kırpıldı.

6. Doğadan Tasarıma (8 saat)

Canlıların ve doğal yapıların biçimi ve yapısı gözlenir, bu gözlemden bir tasarım fikri çıkarılır (biyomimikri). Öğrenciler günlük bir sorun için doğadan esinlenen bir çözüm çizer ya da maketini yapar, akranlarından aldıkları geri bildirime göre ikinci sürümü hazırlar. Okul bahçesinde yaprak, kozalak ya da dal gözlemiyle başlamak malzeme gerektirmez.

7. Enerjinin Dönüşümü ve Tasarım (8 saat)

Enerji kaynakları ve dönüşümleri araştırılır, yenilenebilir ve yenilenemez kaynaklar sınıflandırılır, yenilenemez kaynakların küresel ısınmayla ilişkisi tartışılır. Ünitenin sonunda öğrenciler yenilenebilir enerjiden yararlanan bir ürünün eskizini çizer. Program bu ünite için bir süreç dosyası öneriyor: gözlem notları, araştırma, veri tabloları, eskizler ve her aşama için "ne yaptım, neden yaptım, ne öğrendim, neyi değiştirirdim" diye kısa bir yansıtma notu.

Program bu ünitede eskiz istiyor, ürün yapmayı şart koşmuyor. Atölyesi olan okulda isteğe bağlı bir ek önerimiz var: küçük bir güneş paneline bağlanan bir motorla pervane döndürmek. Panel gölgelenince pervanenin yavaşlaması, ışığın harekete dönüştüğünü gözle gösterir.

8. Bütünleşik Öğrenme: STEAM (10 saat)

Bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik arasındaki ilişki incelenir, proje türleri karşılaştırılır. Öğrenciler çevreyle ilgili bir problem seçip problem tanımı, gerekçe, hedef kitle, çözüm fikri ve her disiplinin katkısını gösteren bir proje önerisi hazırlar. Bu ünite fen bilimleri ve matematik öğretmenleriyle ortak çalışmaya en uygun ünitedir. Program da derslerin fen bilimleri başta olmak üzere diğer alanlarla iş birliği içinde verilmesini istiyor.

9. Yapay Zekâ ve Akıllı Ürünler (8 saat)

Yapay zekâ kavramı, türleri, avantajları ve dezavantajları sorgulanır, akıllı ürünler incelenir. Programın önerdiği performans görevinde öğrenciler yapay zekâ araçlarıyla bir kurum için logo, renk paleti, afiş gibi parçalardan oluşan bir kurumsal kimlik seti üretir ve denedikleri komutları süreç dosyasında gösterir.

Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: 7. sınıf öğrencilerinin çoğu 12-13 yaşındadır ve birçok yapay zekâ hizmeti kullanım koşullarında yaş sınırı ya da veli onayı şartı koyar. Öğrencilere kişisel hesap açtırmak yerine aracı öğretmenin hesabından ve akıllı tahtadan sınıfça kullanmak, öğrencilerin komutları kâğıda yazıp sırayla denemesi daha güvenli bir yoldur. Kullanacağınız aracın koşullarını önceden okuyun ve araçlara kişisel bilgi ya da öğrenci fotoğrafı yüklenmemesini kural olarak koyun.

8. sınıf: 2018 programı

2026-27'de 8. sınıflar 2018 programına göre ders görüyor. Bu programın 8. sınıf üniteleri:

2018 programında da çalışmalar okulda yapılır ve eve ödev verilmez. Öğrenciler yıl sonunda ürünlerinden seçtiklerini okul yönetimi, öğretmenler, öğrenciler ve velilerin düzenlediği "Bilim Şenliği"nde sergiler.

Atölye, sınıf mevcudu ve ders düzeni

Yeni programın uygulama esaslarında öne çıkan kurallar:

Kesici aletler kullanılacaksa (makas, maket bıçağı) kesme altlığı, aletin öğretmenin gözetiminde dağıtılıp toplanması ve kesme yönünün vücuttan dışarı doğru olması gibi kuralları ilk haftalarda yerleştirmek sonraki ünitelerde zaman kazandırır. Birçok okul maket bıçağını öğrenciye vermiyor. Okulunuzun kuralı da böyleyse kalın karton kesimini siz yapabilirsiniz.

Maket yapımında sıcak silikon tabancası da en az kesici aletler kadar dikkat ister, çünkü yanık kolay olur. Düşük ısılı tabanca tercih edin. Tabancayı ayağı üstünde, masanın ortasında tutun, kablosunu geçiş yolundan uzak tutun. Yanık için soğuk su hazır olsun.

Değerlendirme nasıl yapılır?

Programda öğrencilerin bazı etkinliklerde gözlemlerini deftere not etmesi isteniyor. Ayrı bir "tasarım defteri" zorunluluğu görmedik. Süreç dosyası, eskizleri ve yansıtma notlarını tek yerde toplayan bir klasör ya da dosya olarak bu işi görür. Dosyaları atölyede bir kutuda ya da dolapta saklayın. Eve giden dosya ya geri gelmez ya da evde tamamlanır, bu da ödev vermeme kuralıyla çelişir.

Ders kitabı var mı?

2026-27 için Teknoloji ve Tasarım dersinin öğrenci ders kitabı yok. Programın kendisi de bu ders için yalnızca bir öğretmen kılavuz kitabı öngörüyor. Talim ve Terbiye Kurulunun Ağustos 2026 kararlarıyla "Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Teknoloji ve Tasarım Öğretmen Kılavuz Kitabı" eğitim aracı olarak kabul edildi. Planlı yürütme yönergesine göre öğretmen kılavuz kitabı olan derslerde kılavuz kitap ders planı yerine kullanılır.

Dersi kim okutur?

Teknoloji ve Tasarım dersini Teknoloji ve Tasarım öğretmeni okutur. Ders okutma esaslarına göre bu alana Endüstriyel Teknoloji Öğretmenliği, İş ve Teknik Eğitimi Öğretmenliği, Endüstri Ürünleri Tasarımı ve Endüstriyel Tasarım gibi bölümlerden mezunlar atanır.

Sık sorulanlar

8. sınıfta yeni program mı uygulanıyor? Hayır. 2026-27'de 8. sınıfta 2018 programı devam ediyor. Yeni program 7. sınıftan başladı.

Kalabalık sınıf bölünür mü? Programa göre 25'ten fazla öğrencisi olan sınıflar gruplara ayrılmalı ve her gruptan yıl boyunca aynı öğretmen sorumlu olmalı.

Öğrencilere evde maket yaptırabilir miyim? Programa göre hayır. Uygulamalı çalışmalar okulda yapılır, eve ödev verilmez. Evde ailenin yaptığı maket hem öğrencinin sürecini göstermez hem de imkânı olan ile olmayan öğrenci arasında fark yaratır.

Atölyemiz yok, ne yapabilirim? Temel Tasarım, Tasarım Odaklı Süreç, Mimari Tasarım ve Doğadan Tasarıma ünitelerinin büyük kısmı kâğıt, karton ve atık malzemeyle sınıfta yapılabilir. Bilgisayar gereken üniteler için bilişim teknolojileri sınıfını önceden ayırtın. Okul yönetimine programın atölye ve gezici atölye maddesini hatırlatarak ihtiyaç listesi verebilirsiniz.

Yıl sonu sergisi zorunlu mu? Program öğrencilerin ürünlerini yıl sonunda "Bunu Ben Yaptım" etkinliğinde sergilemesini uygulama esasları arasında sayıyor. Sergiyi dönem başında okul takvimine koydurmak, son haftalarda yer ve zaman aramaktan kurtarır.

Kaynaklar

Kaynaklara erişim: 6 Ekim 2026.