Robotik Kodlama dersinde ne yapılır? 2026-27 programı ve ders akışı

Kısa cevap: Robotik Kodlama, ortaokulda 5 ve 6. sınıflarda haftada 2 saat okutulan seçmeli bir derstir. Öğrenci bu dersi en fazla iki kez seçebilir. 2026-27 eğitim yılından itibaren dersi ilk kez seçen öğrencilere yeni öğretim programı uygulanıyor. Yeni programın iki düzeyi var. 1. düzeyde öğrenciler algoritma kurar, çevrim içi blok tabanlı ortamda kod yazar, önce benzetimde sonra gerçek parçalarla basit devreler kurar ve küçük bir robotik ürün geliştirir. 2. düzeyde yapay zekâ kavramları, çevrim dışı kodlama ortamları ve daha ileri ürünler eklenir.

Bu yazıda programın resmi metnini sınıfta işe yarayacak hâle getirmeye çalıştık: hangi temaya kaç saat ayrıldığı, her temada öğrencinin ne yapması beklendiği, malzeme olmadan nereden başlanabileceği ve örnek bir iki saatlik ders akışı.

Ders kaç saat, kimler seçebilir?

Talim ve Terbiye Kurulunun haftalık ders çizelgesinde Robotik Kodlama, "İnsan, Toplum ve Bilim" grubundaki seçmeli dersler arasında yer alıyor. 5 ve 6. sınıflarda haftada 2 saattir ve dersin adının yanındaki "(2)" bu dersin en fazla iki kez alınabileceğini gösterir.

Çizelgenin açıklamalarına göre seçmeli derslerin programları modüler yapıdadır. Okul seçmeli ders saatlerini haftanın belirli bir gününe toplayabilir. Böylece farklı sınıflarda okuyan ama seçtiği derste aynı seviyede olan öğrencilerden ortak bir grup kurulabilir. Çizelge bunu başka bir ders üzerinden örnekliyor, ilke aynı: dersi ilk kez seçen 6. sınıf öğrencileri için okul, 5. sınıflarla birlikte bir 1. düzey grubu kurabilir.

2026-27 programında neler var?

Kurulun 7 Ağustos 2026 tarihli kararıyla yeni Robotik Kodlama Dersi Öğretim Programı, dersi ilk kez seçecek öğrencilerden başlayarak kademeli olarak uygulanıyor. 2023 tarihli eski program da aynı şekilde kademeli olarak kalkıyor. Program dört temadan oluşuyor ve her tema iki düzeyde ayrı işleniyor.

Saatler programın kendi süre tablosundan alındı; 72 saat, haftada 2 saatten 36 haftaya karşılık gelir. Aynı program metninin tema sayfalarında ise 1. düzeyde Tema 1 için 6, Tema 2 için 18 saat; 2. düzeyde Tema 1 için 6 saat yazıyor. Fark birkaç saatlik ve toplam planı değiştirmiyor, ama yıllık planınızı hazırlarken iki rakamın da resmi metinde geçtiğini bilin. Okul temelli planlama saatlerini okul ve zümre kendisi planlar. Programda belirli bir marka, robot kiti ya da yazılım şartı yok. Öğrenme çıktıları "çevrim içi blok tabanlı ortam", "çevrim içi benzetim aracı" ve "donanım bileşenleri" gibi genel ifadelerle yazılmış.

1. düzeyde tema tema neler yapılır?

Tema 1: Robotik sistemlere giriş ve temel programlama (6-8 saat)

Öğrenci robotik sistemlere ait temel kavramları tanır ve bunları günlük hayatla ilişkilendirir. Robotik kodlamadaki etik, güvenlik ve gizlilik risklerini konuşur. Robotla çözülebilecek bir günlük hayat problemi seçer, problemin girdi ve çıktılarını belirler, işlem adımlarını listeler ve bunları akış şemasıyla gösterir. Son olarak algoritmasını örnek girdilerle dener ve hatalarını ayıklar.

Bu temanın tamamı bilgisayarsız işlenebilir. Programın uygulama esasları da bunu açıkça öneriyor: robotik kavramları ve algoritmik süreçleri dijital araç olmadan anlamlandırmak için yaratıcı drama, kodlama kartları, mantık oyunları, devre şeması çizimleri ve fiziksel modelleme gibi yöntemlerin planlı biçimde kullanılması isteniyor. İşe yarayan birkaç etkinlik:

• Robot mu, değil mi? Otomatik kapı, hesap makinesi, robot süpürge, buzdolabı, trafik lambası gibi kartları gruplara dağıtın. Her grup kartları "algılıyor mu, karar veriyor mu, bir iş yapıyor mu?" sorularıyla ayırsın. Buzdolabı ve hesap makinesi gibi tartışmalı kartlar bilerek konuldu. Tartışmanın sonunda kullanacağınız tanımı ("algılar, karar verir, bir iş yapar") ve sensör kelimesini siz koyun; tanımı derse girmeden netleştirmiş olun.
• Öğretmen robot, sonra ikililer: Hedef, sınıftaki bir noktaya ulaşmak. Öğrenciler yalnızca "bir adım ileri", "sağa dön", "sola dön" komutlarıyla bir komut dizisini önce kâğıda yazsın. Siz kâğıttakini harfiyen uygulayın. Komutlar anlık söylenirse hata hemen düzeltilir ve iş algoritma olmaktan çıkıp uzaktan kumandaya döner. Dizi sizi duvara götürüyorsa bir adım kala durun ve "program burada benden ne istiyor?" diye sorun. 5 dakikalık bir örnekten sonra öğrenciler ikililere ayrılsın: biri programcı, diğeri robotu yürüten. Kalabalık sınıfta herkes aynı anda sıraların arasında yürüyemez; bu yüzden ikililerde robot, sıranın üstündeki kareli kâğıtta duran bir silgi ya da kalem kapağı olsun, hedef de kâğıttaki bir kare. Böylece sınıfın çoğu seyirci kalmaz.
• Akış şeması: Önce şekilleri tanıtın: oval başla ve bitir, dikdörtgen işlem, eşkenar dörtgen karar, oklar akışın yönü. İlk şema tek kararlı ve döngüsüz olsun: "Yağmur yağıyorsa şemsiyeni al." İkinci şema "Hava kararınca bahçe lambasını yak" olabilir; burada geri dönen bir ok, yani döngü de gerekir. Sonra şemaları gruplar arasında değiştirip "bu şemaya göre lamba gündüz yanar mı?" diye test ettirin. Bu, programdaki test etme ve hata ayıklama çıktısını doğrudan karşılar.
• Gizlilik sorusu: Kameralı bir robot süpürgenin evin içini çektiğini düşünün. Görüntüler nerede saklanmalı, kim görebilmeli? Beş dakikalık bir tartışma etik ve gizlilik çıktısı için yeterli bir başlangıçtır.

Tema 2: Robotik sistem geliştirme ortamları ve bileşenleri (16-18 saat)

Öğrenci çevrim içi blok tabanlı yazılım geliştirme ortamlarını tanır, amacına uygun olanı seçer ve ortamı kullanıma hazırlar. Arayüzü, araç kutusunu, kod bloklarını ve kod akışını tanımlar, kullanır ve değerlendirir.

Bu tema için robot gerekmez ama internet bağlantılı bilgisayar gerekir. Birçok okulda bilişim teknolojileri sınıfının saatleri dönem başında dağıtıldığı için sınıfı erkenden ayırtmak iyi olur. Tarayıcıda çalışan ve hesap açmadan kullanılabilen bir ortam seçmek ilk derslerdeki zaman kaybını azaltır. Ayrıca hesap isteyen platformların çoğu küçük yaştaki kullanıcılar için veli onayı ister. Pratik bir öneri: ilk iki derste aynı küçük görevi (örneğin bir karakteri ya da sanal robotu kare çizdirmek) iki farklı ortamda yaptırın ve öğrenciler arayüzleri karşılaştırsın. Programdaki "ortamı belirler" çıktısı tam olarak budur. Bloklar arasında tekrar ve koşul kullanmayı bu temada oturtursanız 3. temada devre kurarken öğrencinin yükü azalır.

Tema 3: Robotik devre tasarımı (22 saat)

Öğrenci önce çevrim içi benzetim araçlarıyla bir gerçek hayat problemine yönelik robotik devre modeli kurar, uygular ve sonucunu değerlendirir. Ardından aynı işi donanım bileşenleriyle yapar. Blok tabanlı ortamda robotik programı planlar, oluşturur, test eder ve hatalarını ayıklar. Anahtar kavramlar sensör girdileri, çıkış birimleri ve devre bağlantılarıdır.

Önce benzetimle başlamak hem programın sırasına uygun hem de sınıftaki set sayısı azsa hayat kurtarır. Sık kullanılan bir sıra:

1. Bir LED yakıp söndürmek (çıkış birimi). LED'in uzun bacağı artı tarafa bağlanır ve LED'le seri bir direnç kullanılır. Dirençsiz bağlanan LED bozulabilir, kartın çıkışını da zorlar. İlk gerçek devrede en sık yapılan iki hata bunlardır.
2. Butona basınca LED yakmak (girdi ve koşul). Buton girişine bir direnç gerekir; kartınız destekliyorsa bunun yerine kartın iç direnci yazılımda açılır. Bu yapılmazsa giriş boşta kalır ve LED kendi kendine yanıp söner, öğrenci de kodu suçlar. Benzetimde çalışıp gerçekte titreyen devrenin sebebi çoğu zaman budur. İç direnç açıldığında buton basılıyken giriş düşük okunur, koşulu buna göre kurun.
3. Ortam kararınca yanan gece lambası (ışık sensörü, eşik değeri).
4. Engele göre değişen uyarı sesi (mesafe sensörü). İki eşik yeterli: engel çok yakınsa hızlı bip, yakınsa yavaş bip, uzaksa ses yok. Bu "eğer, değilse eğer" bloğuyla çözülür ve park sensörü mantığını verir. Mesafeyi bekleme süresine orantılı çevirmek 5-6. sınıf için ağırdır, sonraya bırakılabilir.

Her adım önce benzetimde çalıştırılıp sonra gerçek parçalarla kurulursa, gerçek devrede çıkan hatanın kablodan mı koddan mı geldiğini öğrenci kendisi ayırt etmeye başlar. Programdaki "süreç ve sonuçları değerlendirir" çıktısı için her grubun kısa bir "ne denedik, ne oldu, neyi değiştirdik" notu tutması yeterlidir.

Tema 4: Farklı düzeylerde robotik uygulamalar (22 saat)

Öğrenci robotik sistemlerle entegre temel düzey bir ürün geliştirir: gereksinimleri belirler, araç gereçleri seçer, ürünü oluşturur ve belirlenen ölçütleri karşılayacak şekilde çalışır hâle getirir. Anahtar kavram prototiptir.

Bu tema dönem sonu projesi gibi düşünülebilir. Ölçütleri işin başında öğrencilerle birlikte yazmak değerlendirmeyi kolaylaştırır. Örnek: "Saksıdaki toprak kuruyunca uyarı veren düzenek. Ölçütler: toprak kuruyunca 5 saniye içinde uyarı verir, ıslak toprakta uyarı vermez, düzenek saksıya sığar." Üç ölçüt, öğrencinin neyi test edeceğini de belirler. Ölçütlerden önce bir kalibrasyon adımı gerekir: öğrenciler sensörün bir bardak kuru ve bir bardak ıslak toprakta okuduğu değerleri ölçüp not etsin, eşik değeri bu iki sayının arasından seçilsin. Bu adım atlanırsa "ıslak toprakta uyarı vermez" ölçütü tutmaz. Denemeler sırasında kartı ve kabloları sudan uzak tutun. Gövde için karton ve atık malzeme yeterlidir.

2. düzeyde ne değişir?

Dersi ikinci kez seçen öğrenci aynı dört temayı daha ileri düzeyde işler:

• Tema 1 (6-8 saat): Robotik sistemlerde yapay zekâ kavramları, yapay zekâ uygulamalarında etik ve güvenlik. Anahtar kavramlar veri, makine öğrenmesi ve bilgi güvenliğidir.
• Tema 2 (6 saat): Çevrim dışı kodlama ortamları. Ortamı bilgisayara kurmak, kod derleme kavramı.
• Tema 3 (22 saat): Çevrim dışı ortamda donanım tabanlı programlama, test ve hata ayıklama.
• Tema 4 (32 saat): İleri düzey robotik ürün ve yapay zekâ destekli bir ürün geliştirme.

2. düzeyde çevrim dışı ortam istendiği için okul bilgisayarlarına program kurma izni olup olmadığını dönem başlamadan bilişim sorumlusuyla konuşmak iyi olur.

Okulda robot seti yoksa ne yapılır?

1. düzeydeki saatlerin yarısına yakını set olmadan işlenebilir. Tema 1 kâğıt ve tahtayla, Tema 2 bilgisayarla, Tema 3'ün benzetim kısmı da yine bilgisayarla yürür. Tema 3'teki "donanım bileşenlerini kullanarak" çıktısı ve Tema 4'teki ürün geliştirme (22 saat) ise donanım ister.

Gerçek devre: devre tahtasına takılı LED ve direnç. Fotoğraf: wgossett, CC BY-SA 2.0, Flickr, kırpıldı.

Okulda tek set varsa onu bir ders içinde gruplara sırayla kurdurmak gerçekçi değil: 30 kişilik sınıfta 6-8 grup olur ve 40 dakikada grup başına 5 dakika düşer. Daha iyi yol, her yeni devrenin başında sizin setle gösterim yapmanız, sonra grupların seti hafta hafta sırayla almasıdır. O hafta seti almayan gruplar aynı devreyi benzetimde kurar.

Örnek bir iki saatlik ders akışı (Tema 1, algoritma)

İki ders saati (40 + 40 dakika) için bir öneri:

1. 10 dk: "Robot mu, değil mi?" kart etkinliği. Sonunda tanımı ve sensör kelimesini siz koyarsınız.
2. 15 dk: Öğretmen robot. 5 dakika sizinle örnek, sonra ikililerde biri programcı, diğeri kareli kâğıttaki silgiyi ya da kalem kapağını yürütür. Komutlar önce kâğıda yazılır.
3. 15 dk: Algoritma, girdi ve çıktı kavramları ve akış şeması şekilleri tahtada. "Yağmur yağıyorsa şemsiyeni al" şeması birlikte çizilir. (Teneffüs bu adımdan sonra gelir.)
4. 25 dk: Gruplar 3-4 hazır problem kartından birinin akış şemasını çizer. Örnek kartlar: "Hava kararınca bahçe lambası yansın", "Zile basılınca kapı açılsın", "Oda ısınınca vantilatör çalışsın". İsteyen grup kendi problemini seçebilir.
5. 10 dk: Şemalar gruplar arasında değişir, her grup aldığı şemada bir hata ya da eksik arar.
6. 5 dk: Kapanış: "Bugün bir hatayı nasıl bulduk?" sorusuyla tek cümlelik çıkış kartı.

Bu akış Tema 1'in dört öğrenme çıktısından üçüne (kavramlar, algoritmik düşünme, test etme) dokunur. Etik ve gizlilik çıktısını bir sonraki haftanın girişine bırakabilirsiniz.

Dersin ders kitabı var mı?

MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ders kitapları sayfasında, ortaokul seçmeli Robotik Kodlama dersi için 6 Ekim 2026 itibarıyla listelenmiş bir ders kitabı görünmüyor. Bu durum değişirse bu yazıyı güncelleyeceğiz.

Gelecek yıl dersi açmak isteyenler için takvim

28 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğine göre bir sonraki yılın seçmeli dersleri ocak-şubat aylarında okul müdürlüğünce öğrencilere duyurulur ve öğrenciler seçimini yine ocak-şubat aylarında yapar. Grup oluşturulamadığı için açılamayan dersler okul yönetimince ilan edilir. 5. sınıfa yeni başlayan öğrencilerin seçimleri ve değişiklikler ise ders yılının ilk haftasında yapılır. Dersi gelecek yıl açmak isteyen bir öğretmen için öğrencilere ve velilere dersi tanıtmanın en uygun zamanı aralık ayıdır.

Kaynaklar

• Talim ve Terbiye Kurulu, İlkokul ve Ortaokul Haftalık Ders Çizelgesi (4 sayılı karar, 2025). ttkb.meb.gov.tr
• Talim ve Terbiye Kurulu, Robotik Kodlama Dersi Öğretim Programı kararı, 7 Ağustos 2026 (karar ekleri). dhgm.meb.gov.tr
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Ortaokul Robotik Kodlama Dersi tema sayfaları (güncelleme 26 Ağustos 2026). tymm.meb.gov.tr
• Ortaokul Robotik Kodlama Dersi Öğretim Programı, PDF (süre tablosu bölüm 1.3). tymm.meb.gov.tr
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Ders Kitapları, Temel Eğitim. tymm.meb.gov.tr
• Resmî Gazete, 28 Temmuz 2026, yönetmelik değişikliği (seçmeli derslerin seçimi, md. 5/A). resmigazete.gov.tr

Kaynaklara erişim: 6 Ekim 2026.